Δοχεία, λειμώνες και παστά ζαρκάδια

Ι. stock-pot = 'δοχείο', υποτίθεται.
ΙΙ. chevreuil des prés salés = 'παστό ζαρκάδι των λειμώνων', υποτίθεται

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ Ι, ΙΙ:
Βιβλίο περί φιλοσοφίας της μαγειρικής, μετάφραση από τα αγγλικά, έτος έκδοσης 2004, σελίδα 175. Παρατίθεται και το αντίστοιχο κείμενο του αγγλικού πρωτότυπου.

ΣΧΟΛΙΟ Ι:
Στη μεταφράστρια δεν άρεσε η ιδέα ότι κάτι θα μπορούσε να κάθεται πάνω στη φωτιά όλη μέρα. Με αυτό το σκεπτικό, αποδίδει το stock-pot ως 'δοχείο (αποθήκευσης)'. Όμως, τι είδους δοχείο, μονίμως δίπλα στο τζάκι, θα δεχόταν κομματάκια και ρετάλια λαχανικών; Με τις ζυμώσεις και την επακόλουθη σήψη τι γίνεται;

Η μεταφράστρια αγνοεί ότι, εφόσον τα παλιά χρόνια υπήρχε τζάκι αναμμένο τις περισσότερες ώρες της ημέρας, υπήρχε επίσης μία μεγάλη κατσαρόλα (stock-pot λοιπόν από το stock ως 'ζωμός κρέατος ή λαχανικών') στο πυρομάχι, την παροστιά ή παραστιά (από το "παρά την εστία"). Η κατσαρόλα ήταν συνήθως μαντεμένια, ένα λεβέτι (από το "λέβητας") από αυτές που γαλλιστί σήμερα ονομάζονται cocotte και που οι Αμερικάνοι αποκαλούν Dutch oven και κατασκευάζονται από εταιρείες όπως η η Staub (http://www.staub.fr/fr/catalogue.htm?idcateg=51) η Le Creuset (http://www.lecreuset.fr/produits/cocotte_fonte.php) και άλλες.

Όσο αφορά τη φωτιά, η κατσαρόλα στερεωνόταν αρκετά πάνω, πλάι ή πίσω από τη φωτιά ώστε το φαγητό να μην καεί και να σιγοβράζει χωρίς να ξεχειλίζει ή να κολλήσει στην κατσαρόλα. Έτσι, καθησυχάζονται και οι ανησυχίες της μεταφράστριας.

ΔΙΟΡΘΩΣΗ Ι:
stock-pot = 'μεγάλη κατσαρόλα, ψηλή κατσαρόλα'

ΣΧΟΛΙΟ ΙΙ:
chevreuil des prés salés = 'παστό ζαρκάδι των λειμώνων', υποτίθεται.
Αν δούμε τη φράση μορφο-συντακτικά, το ζαρκάδι (chevreuil) είναι ένα. Το salés ('αλατισμένα') όμως είναι μετοχή-επίθετο σε αριθμό πληθυντικό. Πώς γίνεται να είναι παστό το ζαρκάδι στη μετάφραση;

Pré salé σημαίνει κατά λέξη 'αλμυρό λιβάδι' στα γαλλικά (αγγλικά salt marsh). Πρόκειται για προσχωσιγενή εδάφη τα οποία βρίσκονται κοντά σε λιμνοθάλασσες ή σε εκβολές ποταμών και στα οποία η βλάστηση είτε ραντίζεται από τον αλμυρό αέρα, είτε πλημμυρίζει με αλμυρό νερό κατά τη διάρκεια παλίρροιας ή φουσκοθαλασσιάς. Η σάρκα λοιπόν των ζώων που βοσκούν στα λιβάδια αυτά αποκτά μία χαρακτηριστική γεύση. Αντιπροσωπευτικό των ζώων αυτών είναι το agneau de pré salé του Mont Saint Michel της Άνω Νορμανδίας.

ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΙΙ:
- Ζαρκάδι από παραθαλάσσια βοσκοτόπια
- Ζαρκάδι από παραθαλάσσιους υδροβιότοπους
- Ζαρκάδι από αλμυρόβαλτους
Πάντως, όχι "παστό" ζαρκάδι.

The deer hunter does not look at the hare.

Anonymous

Chinese proverb

.

.

.

Η αμμομάγισσα

( δηλαδή sandwitch )



ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ:
Έντυπη (αλλά και διαδικτυακή) διαφημιστική καταχώριση για το ρεβεγιόν του 2005.

ΔΙΟΡΘΩΣΗ
Φυσικά, η διόρθωση είναι sandwich, με σχετική παραπομπή τη http://en.wikipedia.org/wiki/Sandwich.

ΣΧΟΛΙΟ:
Η διαφορά έγκειται σε ένα t, το οποίο όμως ήταν αρκετό για να αλλάξει τη λέξη από κάτι φαγώσιμο σε κάτι εξωτικό (αλλά και ανύπαρκτο): sand (‘άμμος’) και witch (‘μάγισσα’).
Λες και είναι η καλοκαιρινή, ελληνική εκδοχή της Βασίλισσας του Χιονιού :-)

Πρέπει βέβαια να παραδεχθούμε ότι αυτό είναι ένα κοινό ορθογραφικό λάθος στα αγγλικά: το Google δίνει 60.000.000 αποτελέσματα για το (σωστό) sandwich, αλλά ξεσκεπάζει και 410.000 αποτελέσματα για το λανθασμένο sandwitch.

Αλλά, βρε παιδί μου, να γράφεις σωστά τα agnolotti, Barolo, foie-gras, puree (έστω και μ' έναν τόνο λιγότερο) και polenta, και να την πατάς στο sandwitch? Δεν πιστεύω να είχες το bitch κατά νου, ε;

---------------------

“Do you spell it with a ‘V’ or a ‘W’?" inquired the judge. “That depends upon the taste and fancy of the speller, my Lord,” replied Sam.

Charles Dickens
The Pickwick Papers

e-mail cheerfully received at this address:
ηλεκτρονικά μηνύματα μετά χαράς δεκτά στη διεύθυνση:
errata-culinaria@hotmail.com

.

.

.

Irrational rationing

games theorist μεταφράζεται ως "αθλητικογράφος"
rationing μεταφράζεται ως "στοχάζομαι"

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ:
Σελίδα 103 από μετάφραση αγγλικού βιβλίου σχετικού με την κουζίνα και τη φιλοσοφία της: έτος έκδοσης 2004.
Ακολουθούν σαρωμένες εικόνες από το επίμαχο κείμενο στα αγγλικά και τα ελληνικά (ως αποδεικτικό στοιχείο, αλλά και για να τεκμηριωθούν τα συμφραζόμενα):

ΣΧΟΛΙΟ:

Game theorist δεν είναι ο αθλητικογράφος. Είναι κάποιος που ασχολείται με τη θεωρία των παιγνίων (game theory).

Σχετική παραπομπή στα αγγλικά: http://en.wikipedia.org/wiki/Game_theory

Σχετική παραπομπή στα ελληνικά: http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%98%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%AF%CE%B1_%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B3%CE%BD%CE%AF%CF%89%CE%BD

Στην περίπτωσή μας, ο συγγραφέας αναφέρεται μάλλον σε μαθηματικό ώστε (μαζί με τους άλλους επιστήμονες) να ξεδιαλύνει επιστημονικά το μυστήριο που περιβάλλει τα ψώνια για το φαγητό (ή ώνια του ενδόξου ημών πεζικού).

Rationing δεν σημαίνει "στοχάζομαι". Rationing είναι η επιβολή δελτίου στα τρόφιμα από το κράτος σε περιόδους ακραίας λιτότητας ή πολέμου. Σχετική παραπομπή: http://en.wikipedia.org/wiki/Rationing_in_the_United_Kingdom_during_and_after_World_War_II

Εδώ, η μεταφράστρια αγνοεί ότι το δελτίο τροφίμων ίσχυε στη Βρετανία μέχρι τη δεκαετία του 1950, εποχή στην οποία αναφέρεται ο συγγραφέας. Σύμφωνα με την παραπάνω πηγή, το 1954 καταργήθηκε και το τελευταίο δελτίο (για τις μπανάνες) που ίσχυε μέχρι τότε.

Ακολουθώντας τη λογική αυτή, η μεταφράστρια αποδίδει το in the aftermath of rationing ως "με αποτέλεσμα να στοχάζομαι."

Όμως, το "στοχάζομαι" δεν είναι ration, αλλά rationalise ή ratiocinate.

Οπότε, μία ορθότερη απόδοση θα ήταν:

"Θυμάμαι που με έπαιρνε η μητέρα μου για ψώνια όταν ήταν ακόμα αισθητές οι επιπτώσεις του ν’ αγοράζεις τρόφιμα με το δελτίο, με αποτέλεσμα για πρώτη φορά να αντιληφθώ την πολυπλοκότητα αυτής της καθημερινής διαδικασίας."

Λέω "πολυπλοκότητα" διότι νομίζω ότι το freighted nature δεν είναι στη σφαίρα της "διαμετακομιστικής διαδικασίας", όπως αναφέρει η μεταφράστρια. Εφόσον ο συγγραφέας αναφέρει τις λεπτές κοινωνικές αποχρώσεις που υπεισέρχονται στα ψώνια για το φαγητό, το freighted φεύγει από την κυριολεκτική (διαμετακομιστική) σφαίρα του freight-cargo-transit-consignment και κινείται στη μεταφορική σφαίρα του burden ή του onus (onus and not anus, mind you).

.

.

.

γουστάρεις γούστερ;

( you dig Worcester? )

" Ο κουρκουμάς αποτελεί βασικό συστατικό της γούστερ σος ", υποτίθεται.

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ
Ένθετο περιοδικό μαγειρικής σε κυριακάτικη εφημερίδα, τεύχος Μαΐου 2006.

ΑΝΑΛΥΣΗ - ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Η περιγραφή του κουρκουμά (curcuma longa) είναι σωστή σχεδόν σε όλο το άρθρο.
Όταν όμως φτάνουμε στη γούστερ σος (παρεμπιπτόντως, μπράβο στην αρθρογράφο που σωστά τη γράφει δισύλλαβη ως «γούστερ», και όχι ως γουόρτσεστερ, όπως κάποιοι άλλοι) τα πράγματα αλλάζουν. Ο κουρκουμάς (ινδικό κύπειρο, κιτρινόριζα), όμως, δεν αποτελεί συστατικό της γούστερ σως.

Κατά πάσα πιθανότητα, η αρθρογράφος ανέτρεχε σε κάποιο αγγλόφωνο βοήθημα (έντυπο ή ηλεκτρονικό) και, ενώ αντλούσε πληροφορίες από το λήμμα turmeric ('κουρκουμά'), ξαφνικά το μάτι λοξοκοίταξε πιο πάνω (ή ζαβοθώρησε στη ντοπιολαλιά):
Τί ήταν πιο πάνω; Το λήμμα tamarind (tamarindus indica), ένα από τα βασικά αρωματικά συστατικά της γούστερ σος. Με αυτόν τον τρόπο εικάζω ότι μεταφέρθηκε και η λανθασμένη πληροφορία.

Σχετική παραπομπή: http://en.wikipedia.org/wiki/Worcestershire_sauce, όπου φαίνεται το tamarind (ταμάρινδος, ταμαρίνδιο, οξυφοίνικας) ως συστατικό, και όχι ο κουρκουμάς (turmeric).

Περισσότερα τεκμήρια ανιχνεύονται με αυτόπτιδα και επιτόπια έρευνα (fieldwork κατά τους Αγγλοσάξωνες) σε ετικέτες από τρεις διαφορετικές γούστερ σος που κυκλοφορούν στην Ελλαδα, συγκεκριμένα τη Lea & Perrins', την Crosse & Blackwell και τη Heinz. Και οι τρεις αναγράφουν στα συστατικά τους tamarind, ταμαρίνδιο, ή ακόμα και ταμαρίς. Κουρκουμάς πουθενά.

ΔΙΟΡΘΩΣΗ
Η γούστερ σος δεν περιέχει κουρκουμά (turmeric) αλλά ταμάρινδο (tamarind).

What are little boys made of?
Frogs and snails
And puppy-dogs' tails,
That's what little boys are made of.
What are little girls made of?
Sugar and spice
And all that's nice,
That's what little girls are made of.
Nursery rhyme.

Όντως sugar and spice, αρκεί να είναι το σωστό spice, όμως.

.

.

.